Praktyczny przewodnik po prawie spadkowym

Monthly archive

Kwiecień 2016

Dziedziczenie alimentów

w Długi spadkowe przez
ręcze okalające rodzinę

Ostatnio spotkałam się z pytaniem: czy alimenty są dziedziczone? I tak, i nie… Zgodnie z ogólną zasadą prawa spadkowego, wyrażoną w art. 922 § 2 kodeksu cywilnego – dziedziczeniu nie podlegają prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego. Za takie uznajemy obowiązek alimentacyjny. Oznacza to, że sam obowiązek płacenia alimentów, czy też – z drugiej strony – prawo do świadczeń alimentacyjnych nie przechodzą na następców prawnych. W związku z powyższym, jeśli mąż jest zobowiązany do zapłaty alimentów na rzecz byłej żony, to w razie jego śmierci spadkobiercy męża nie będą już mieli obowiązku płacenia alimentów na rzecz byłej żony spadkodawcy. Tak samo, w razie śmierci uprawnionej do alimentów byłej żony – jej spadkobiercy nie są już uprawnieni do otrzymywania alimentów od jej byłego męża.

Jednak czym innym jest obowiązek alimentacyjny a czym innym zobowiązanie do zapłaty już zaległych rat. Kwoty alimentów, które stały się wymagalne przed śmiercią spadkodawcy podlegają dziedziczeniu. Jeśli zatem nasz przykładowy mąż zalegał z alimentami dla swojej byłej żony na kwotę 20 000 zł, to:

a) w wypadku jego śmierci – jego spadkobiercy są obowiązani do zapłaty tej kwoty na rzecz jego

byłej żony,

b) w wypadku jej śmierci – jej spadkobiercy mogą dochodzić zapłaty wyżej wskazanej kwoty bezpośrednio od byłego męża spadkodawczyni.

W tym celu należy wystąpić do Sądu Rejonowego, który wydał pierwotne orzeczenie w sprawie alimentów, o nadanie klauzuli wykonalności na następców prawnych odpowiednio dłużnika bądź wierzyciela.

Komu i kiedy należy się zachowek

w Zachowek przez
pieniądze

Otrzymałeś spadek jako spadkobierca testamentowy i zastanawiasz się teraz czy rodzina spadkodawcy ma prawo żądać od Ciebie jakiejś rekompensaty? A może jesteś po drugiej stronie i chciałbyś wiedzieć czy przysługują ci jakieś pieniądze po bliskim krewnym mimo tego, że zostałeś pominięty w jego testamencie? W takim razie przyda Ci się lektura tego wpisu …

W jednym i drugim przypadku musisz przede wszystkim uzyskać odpowiedź na to komu zgodnie z prawem polskim należy się zachowek. Odpowiedź brzmi: zachowek należy się zstępnym (dzieci, wnuki, prawnuki), małżonkowi i rodzicom spadkodawcy. Oznacza to, że do zachowku nie jest uprawniona dalsza rodzina, np. rodzeństwo czy też dziadkowie spadkodawcy.

Musisz też pamiętać w jakich przypadkach wyżej wskazane osoby mają prawo żądać od spadkobiercy zapłaty zachowku. Przede wszystkim – wówczas, gdy zostały w testamencie całkowicie pominięte. Ale nie tylko! Roszczenie o zachowek będzie przysługiwało im również jeśli w testamencie zostały powołane do dziedziczenia ale wartość majątku, jaki został im zapisany nie przekracza należnego im zachowku.

No tak – a jaki zachowek jest „należny”? Na to pytanie odpowiada art. 991 § 1 k.c.: najczęściej będzie to ½ tego, co uprawniony odziedziczyłby gdyby testament nie został spisany. W niektórych przypadkach będzie to natomiast 2/3 (gdy uprawniony do zachowku jest małoletni bądź trwale niezdolny do pracy).

Dla przykładu: jeśli spadkodawca pozostawił spadek o wartości 100 000 zł i dwoje spadkobierców ustawowych, np. dwójkę dzieci, to, jeśli nie spisałby testamentu, każde dziecko otrzymałoby po 50 000 zł. Jeśli natomiast jego ostatnią wolą będzie przekazanie całości bądź większości majątku jednemu z dzieci, to drugiemu będzie przysługiwał zachowek w wysokości 25 000 zł bądź 33 333 zł (jeśli jest małoletni albo całkowicie niezdolny do pracy).

I znowu: jeśli drugie z dzieci nie zostało do spadku powołane w ogóle – ma roszczenie o zapłatę całości należnego zachowku. Jeśli natomiast zostało powołane ale w efekcie uzyska tylko, np. 10 000 zł, to przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy niezbędnej do wyrównania zachowku.

Naprawdę staram się to objaśniać bardzo jasno. Wysokość zachowku jest jednak zagadnieniem bardzo skomplikowanym, zależnym od wielu czynników (np. dokonanych wcześniej darowizn). W przyszłości poświęcę temu tematowi jeszcze wiele wpisów.

Tymczasem musisz też pamiętać, że zachowek jest należny wyłącznie jeśli osoba, która byłaby do niego uprawniona nie została w testamencie skutecznie wydziedziczona. Podkreślam słowo „skutecznie” ponieważ istnieją możliwości prawnego podważenia wydziedziczenia, którego przyczyny nie były prawdziwe. Więcej na ten temat dowiesz się z mojego następnego wpisu.

I na koniec – roszczenie o zachowek oczywiście ulega przedawnieniu. O tym również postaram się napisać wkrótce.

Idź na Początek